Gone girl: sevgi, yolg'on va psixologik triller — David Fincher'ning dahshatli san'ati

"Gone Girl" — san'at va ko'ngil ochar, triller va ijtimoiy muammo, va g'ayritabiiy ishonchli tomoshabin filmi. U shu darajada ko'p marta nuqtai nazar va urg'uni o'zgartiradiki, go'yo biri-biriga ulangan beshta qisqa filmni ko'rayotgandek his qilasiz. David Fincher'ning bu sehrli ammo tez-tez tormoz qiladigan filmiga kirish oson, lekin undan chiqish qiyin.

Syujet: kim yolg'on gapiradi?

Avvaliga "Gone Girl" bir erkak — kimnidir o'ldirgan yoki o'ldirmagan, lekin shunchalik yopiq va itaruvchiki, uning begunohligiga ishonganlar ham shubhalanmasdan turolmaydi — haqida hikoya qilib ko'rinadi. Uning ismi Nick Dunne (Ben Affleck) — kollej professori va qotib qolgan yozuvchi. Uning norozi xotini Amy (Rosamund Pike) bir kuni g'oyib bo'ladi. Mahalliy politsiya yo'qolish ishi ochadi — uch kun o'tib habar bo'lmagach, bu qotillik tekshiruviga aylanadi.

Amy va Nick baxtli juftlik bo'lib ko'ringan. Amy'ning kundaligidan o'qiladigan va orqaga qaytishlar bilan kuzatiladigan parchalar ular orasidagi tafovutlarga ishora qiladi — dastlab ular hal qilib bo'lmaydigan darajada ko'rinmaydi. Ammo hamma narsa haqiqatan ham shu qadar yorqin edimi? Agar bo'lmagan bo'lsa — ikkita turmush o'rtog'idan qaysi biri asosiy muammo manbai? Nick Nick'ni tergov qilayotgan detektivlarga (Kim Dickens va Patrik Fugit — ikkalasi ham ajoyib) nima deydi — unga ishonish mumkinmi? Amy kundaligi orqali bizga nima aytadi — unga ishonish mumkinmi? Ulardan biri yolg'on gapirmoqdami? Ikkisi ham? Nima maqsadda?

Film nima janrda ishlaydi?

Gillian Flynn o'zining bestseller romanidan moslagan ssenariy va David Fincher ("Se7en", "Zodiac") rejissyorligida "Gone Girl" 1980-90-yillarda keng tarqalgan haddan tashqari qizg'in, hazil kitobga o'xshash "R"-toifali trillerlarga uxshaydi. U kutish va nuqtai nazarning to'liqsizlik o'zgarishlariga tayanadi. Uni tavsiflashga urinib ko'rsangiz — u har safar boshqa narsaga aylanadi. Syujetni batafsil tavsiflash Flynn'ning kitobini o'qimagan odamlar uchun film sotilishiga ta'sir qiluvchi tomonlarini buzib tashlaydi.

Uning aniq seksi va zo'ravonligi va "reallizmga qarama-qarshi" rejasi "Basic Instinct", "Fatal Attraction", "Presumed Innocent" kabi filmlar bilan bir yo'nalishga qo'yadi. U o'z sirli syujetini "clue" deb belgilangan raqamlangan konvertlardagi topishmoqlar bilan to'yintirilgan yillik qidiruv o'yiniga bog'laydi. Asosiy sahnalar ma'lum ma'noda ijrolar bo'lgan jamoat bayonotlari atrofida aylanadi va atrofdagilar tomonidan ularning ishonarliligi nuqtai nazaridan baholanadi.

Fincher'ning sovuqqon dahosi

Eng qiziqarli narsa — "Gone Girl"ning qanchalik hazilomuz ekanligi. Uzoq vaqt davomida Fincher'ning keng ekranda suzib yuruvchi kamera harakati, mukkammal kompozitsiyalari va kasal, to'yinmagan ranglari Trent Reznor va Atticus Ross'ning g'alati-optimistik sintezlangan musiqasi bilan birlashib, oddiy kuzatmaydigan eri va haddan oshiq nazorat qiladigan xotini atrofida qurilgan televizion komediyalarning ulkan ekrandagi versiyasini yaratadi. Ko'p vaqt davomida "Gone Girl" — "Hammaning sevimli xotinini qotil deb ayblanayotgan Reymond" bo'lib, rang-barang-fekslik darajasiga etgan yordamchi personajlar bilan bezatilgan (jumladan, Tyler Perry Johnnie Cochran kabi mudofaa advokati rolida va Neil Patrik Xarris Amy'ning hali ham unga obsessiv tarzda bog'liq sobiq yori rolida). Keyin esa film o'ngga buriladi, chapga buriladi va ag'anab tushadi.

Fincher misantrop, shubhasiz. U ko'rsatayotgan hech narsaga fikri bor-yo'qligini aytish qiyin — go'yo u hasharotlarni qiynoqqa soladigan yovuz bola kabi sadistik hayron bo'layotgandek. Ammo misantroplar qiziqarli bo'lishi mumkin, va "Gone Girl" ham shunday. Nafaqat ayollar erkaklar va boshqa ayollarni g'azabli nafrat bilan sezib qoladigan sahnalarda, balki tasodifiy lahzalarda ham: Nick'ka matbuot anjumanida ko'rinmas odamning "Balandroq!" deb baqirganda yoki turistlar Nick'ning bari oldida selfie olayotganda ham.

Jins munosabatlari parabolasi sifatida

"Gone Girl"ni jins munosabatlarining parabolasi sifatida ko'rib, ayolga nisbatan misogynistik burilish qiladi degan tanqidlar bor — va ular asosli. Shu bilan birga, Flynn, Fincher va hammani hisob-kitob qilganda, bu qanday film ekanligini, u qanday rejimda ishlashini va u nima qilayotgani, qanday qilayotgani va nima uchun qilayotganini qanchalik shaffof ekanligini hisobga olish kerak.

"Gone Girl" — muzlab qolgan sevgi va tubiga tushgan munosabatning dahshatli tushidan tashkil topgan, seksist tasvirlar va taxminlarni ham ekspluatatsiya qiladigan, ham qaytarib oladigan batafsil qasos fantaziyasi bilan birlashtirilgan. Bu, shuningdek, oddiy hayotni xaosga aylantirgan psixopat haqidagi film. Ko'p Hitchcock'da — va Brian De Palma va Luis Bunuel kabi kinorejissorlarning ba'zi uy dahshatlarida bo'lgani kabi — filmdagi har bir sahna qo'rquv, his-tuyg'ular va sevgi yoki do'stlikning haqiqiy shakllariga u yoki bu tarzda murojaat qiladi. Ammo bir vaqtning o'zida, birorta kadr ham odamlarning qanday ekanligi, bo'lishi kerakligi yoki bo'lmasligi kerakligi haqida hujjatli hisobot sifatida so'zma-so'z olinishi kerak emas.

Film ishlaydi — va bu yetarli

Ayrim o'zgarishlar ahmoqona — men shuni inkor qilmayapman. Syujetda katta samolyotlarni yashirishga yetarli bo'shliqlar bor. Film bu turdagi tekshiruvga bardosh bera olmaydi. Ammo "Gone Girl" — nima ekanligini biladi, va ishlaydi. Tomoshabinlarning u bilan va unga kulgisida bu qanchalik yaxshi ishlayotganini bilib olasiz. Ularning kulgi ohanglanishi film bilan birga rivojlanadi. Dastlab ikkilanib kuladilar, so'ng jo'shqinlik bilan — oxirgi yarim soatda esa "Men bu jinnilikni qo'llab-quvvatlayman!" jo'shqinligiga aylanadi, hikoya De Palma uslubidagi ekspresyonizmga o'tib, film qon, ko'z yoshi va boshqa suyuqliklar girdobiga aylanadi.

O.J. Simpson ishiga, "Macbeth" va "Medea"ga murojatlar bor, va tugash unchalik tugash emas — balki shunchalik so'ngan va bo'shashgan his tug'dirishidan yanada kulgili bo'lgan hazilga aylangan xotima. "Gone Girl" kasalvand film, va ko'pincha dahshatli aqlli.